Είναι ιδιαίτερα συνήθης πρακτική εταιρείες να παραχωρούν τη χρήση μισθωμένων ή ιδιόκτητων εταιρικών αυτοκινήτων σε εργαζόμενους, με σκοπό να προσελκύσουν στελέχη και να προσφέρουν ένα πιο ολοκληρωμένο πακέτο αποδοχών. Από την εισαγωγή του πλαισίου φορολόγησης των παροχών σε είδος το 2014, η παραχώρηση αυτή δημιουργεί φορολογητέο εισόδημα, το οποίο προσδιορίζεται βάσει ειδικών, ανάλογα με το έτος αναφοράς, υπολογισμών, εφαρμοζόμενων, πάντως, πλήθους απαλλαγών και εξαιρέσεων.

Υπολογισμός παροχής σε είδος από παραχώρηση αυτοκινήτου

Σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις (άρθρο 13 του Ν.4172/2013), αποτελεί παροχή σε είδος η αξία της παραχώρησης ενός οχήματος σε εργαζόμενο ή εταίρο ή μέτοχο, για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα εντός του φορολογικού έτους, η οποία προσδιορίζεται βάσει της Λιανικής Τιμής Προ Φόρων (Λ.Τ.Π.Φ.) του οχήματος.

Η Λ.Τ.Π.Φ. οχήματος κατά τύπο, παραλλαγή και έκδοση αυτού είναι η τιμή που προκύπτει από τους υποβαλλόμενους τιμοκαταλόγους στην αρμόδια Τελωνειακή Αρχή από τους επίσημους αντιπροσώπους/διανομείς αυτοκινήτων, συμπεριλαμβανομένης και της αξίας του προαιρετικού (EXTRA) εξοπλισμού, προ Φ.Π.Α. και τέλους ταξινόμησης και αναγράφεται στη «Βεβαίωση Ανώτατης προτεινόμενης Λιανικής Τιμής προ Φόρων», που χορηγείται σχετικά από τους τελευταίους. Σε περίπτωση που ο επίσημος αντιπρόσωπος/διανομέας δεν δύναται να χορηγήσει τη σχετική βεβαίωση, η Λ.Τ.Π.Φ. λαμβάνεται εναλλακτικά από την αναγραφόμενη στα οικεία παραστατικά πώλησης αξία, προ Φ.Π.Α. και τέλους ταξινόμησης, μη συνυπολογιζομένων τυχόν εκπτώσεων που έχουν χορηγηθεί. Στην περίπτωση μίσθωσης αυτοκινήτων από εταιρείες leasing, οι σχετικές βεβαιώσεις λαμβάνονται από τις ίδιες και χορηγούνται στους ενδιαφερόμενους.

Η αξία της παραχώρησης ενός οχήματος υπολογίζεται ως ποσοστό με βάση προοδευτική κλίμακα, ως εξής:

Η κατά τα ανωτέρω υπολογιζόμενη παροχή μειώνεται βάσει της παλαιότητας του οχήματος, όπως αυτή προκύπτει από την άδεια κυκλοφορίας του διεθνώς, ως εξής:

Σε περίπτωση χρήσης εταιρικού οχήματος για χρονικό διάστημα μικρότερο του έτους (π.χ. λόγω νέας πρόσληψης ή αποχώρησης εργαζόμενου), η αξία της παροχής υπολογίζεται αναλογικά με το χρονικό διάστημα (μήνες) χρησιμοποίησής της. Η διάρκεια χρήσης εταιρικού οχήματος για διάστημα άνω των 15 ημερολογιακών ημερών λογίζεται ως μήνας.

Επισημαίνεται ότι, το ποσοστό της Λ.Τ.Π.Φ. δεν επιμερίζεται σε περισσότερα του ενός πρόσωπα. Συνεπώς, αν το ίδιο αυτοκίνητο παραχωρηθεί ταυτόχρονα σε περισσότερους υπαλλήλους/εταίρους/μετόχους κατά το ίδιο χρονικό διάστημα εντός του έτους, τότε το υπολογιζόμενο ποσό της παροχής θα πρέπει να συμπεριληφθεί στις αποδοχές κάθε ενός ξεχωριστά, χωρίς να γίνει επιμερισμός αυτού.

Τέλος, σημειώνεται ότι σε όσες περιπτώσεις ο εργαζόμενος ή εταίρος ή μέτοχος συμμετέχει στο κόστος μισθώματος του οχήματος, η αξία της παραχώρησης αυτού δεν είναι δυνατό να μειωθεί καθόσον αυτή προσδιορίζεται με τρόπο τεκμαρτό, ως ποσοστό της Λ.Τ.Π.Φ. του εκάστοτε οχήματος, μειούμενη βάσει παλαιότητας, χωρίς να προβλέπεται συνάρτηση της αξίας παραχώρησης αυτού με τις πραγματικές δαπάνες της παραχωρούσας επιχείρησης για το συγκεκριμένο όχημα.

Απαλλαγές και εξαιρέσεις

Από τις διατάξεις περί παροχών σε είδος εξαιρούνται τα οχήματα που παραχωρούνται αποκλειστικά για επαγγελματικούς σκοπούς και έχουν Λ.Τ.Π.Φ. έως 20.000 ευρώ. Επισημαίνεται ότι, θα πρέπει να συντρέχουν ταυτόχρονα και οι δύο προϋποθέσεις για να ισχύει η εξαίρεση. Συνεπώς, αν ένα όχημα που παραχωρείται για επαγγελματικούς σκοπούς έχει Λ.Τ.Π.Φ. άνω των 20.000 ευρώ, τότε και στην περίπτωση αυτή θα υπολογίζεται παροχή σε είδος με βάση τη συνολική Λ.Τ.Π.Φ..

Στην εν λόγω εξαίρεση εμπίπτουν τα οχήματα τα οποία παραχωρούνται από τις επιχειρήσεις σε συγκεκριμένους πωλητές, τεχνικούς και λοιπούς εργαζομένους, των οποίων η εργασία απαιτεί συχνή μετακίνηση εκτός των εγκαταστάσεων του εργοδότη (tool cars) και χρησιμοποιούνται για την επιχειρηματική δραστηριότητα του εργοδότη, ανεξάρτητα αν τα οχήματα αυτά μπορεί να χρησιμοποιούνται από τον δικαιούχο και εκτός του ωραρίου εργασίας τους. Αντίθετα, η εξαίρεση δεν καταλαμβάνει τα οχήματα που παρέχονται στους εργαζόμενους λόγω της θέσης τους π.χ. σε διευθυντές και επιθεωρητές πωλήσεων, τεχνικούς διευθυντές και λοιπά στελέχη (status cars).

Διευκρινίζεται, επίσης, ότι, στον υπολογισμό των παροχών σε είδος δεν καταλαμβάνονται οχήματα (ανεξαρτήτως Λ.Τ.Π.Φ.) από τη χρήση των οποίων δεν προκύπτει όφελος για τον χρήστη. Ενδεικτικά, ως τέτοια οχήματα, νοούνται τα ακόλουθα:

α) τα οχήματα δοκιμών (test-drive), που διαθέτουν οι επιχειρήσεις εμπορίας αυτοκινήτων,

β) τα οχήματα μεταφοράς προσωπικού (π.χ. mini-bus),

γ) τα οχήματα που χρησιμοποιούν επιχειρήσεις (π.χ. ξενοδοχειακές επιχειρήσεις) για μεταφορά καλεσμένων ή πελατών τους,

δ) τα οχήματα τα οποία διαθέτουν οι επιχειρήσεις επισκευής και συντήρησης (service) οχημάτων προσωρινά σε αντικατάσταση των επισκευαζόμενων και

ε) τα οχήματα ιδιωτικής χρήσης που χρησιμοποιούνται από τις αεροπορικές εταιρείες και τις επιχειρήσεις διαχείρισης αεροδρομίων για την εξυπηρέτηση των αεροσκαφών και των επιβατών τους (αυτοκίνητα πίστας) καθώς και για την μεταφορά VIPS ή προσωπικού.

Σημειώνεται ότι, δεν υφίσταται διαφορετική αντιμετώπιση των εισοδημάτων των εργαζομένων μιας επιχείρησης με αντικείμενο δραστηριότητας την πώληση οχημάτων και μιας επιχείρησης με οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα. Επίσης, η λογιστική απεικόνιση του οχήματος (π.χ. στα αποθέματα) δεν αποτελεί κριτήριο για τον χαρακτηρισμό ή μη του οχήματος αυτού ως παροχή σε είδος για τον εργαζόμενο, δεδομένου ότι αυτό χρησιμοποιείται από υπάλληλο της επιχείρησης λόγω παραχώρησής του από αυτήν.

Επιπλέον, όσον αφορά σε κοινόχρηστα οχήματα (συχνά αναφερόμενα και ως pool cars), δηλαδή οχήματα τα οποία δεν έχουν παραχωρηθεί σε συγκεκριμένο υπάλληλο ή ομάδες υπαλλήλων, αλλά διατίθενται από την επιχείρηση με σκοπό να χρησιμοποιούνται εκ περιτροπής από το προσωπικό της, ως αναγκαίο μέσο για τη διεκπεραίωση της εργασίας που του έχει ανατεθεί, σύμφωνα με το έγγραφο ΔΕΑΦ 1017521 ΕΞ 2018/01-02-2018, ανεξαρτήτως της Λ.Τ.Π.Φ. αυτών, δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις περί παροχών σε είδος, δεδομένου ότι τα εν λόγω οχήματα δεν έχουν παραχωρηθεί από την εργοδότρια επιχείρηση και ως εκ τούτου δεν συνιστούν για τον εργαζόμενο παροχή σε είδος.

Επισημαίνεται, πάντως, ότι, έγκειται στην εκάστοτε εργοδότρια επιχείρηση να αποδείξει με κάθε πρόσφορο μέσο σε ενδεχόμενο φορολογικό έλεγχο, εάν ένα όχημα έχει παραχωρηθεί ή όχι. Ενδεικτικοί τρόποι απόδειξης του κοινόχρηστου χαρακτήρα είναι η τήρηση αναλυτικού βιβλίου κίνησης, από το οποίο να προκύπτει με λογική αλληλουχία η χρήση του αυτοκινήτου ονομαστικά από περισσότερα του ενός πρόσωπα, η παραμονή κατά κανόνα του οχήματος στις εγκαταστάσεις της επιχείρησης μετά το πέρας του ωραρίου και οι μη κατονομαζόμενοι χρήστες, π.χ. λαμβάνοντας υπόψη τον αριθμό των οδηγών που έχουν δηλωθεί στο ασφαλιστήριο συμβόλαιο του αυτοκινήτου.

Τέλος, όπως έχει διευκρινιστεί με την εγκύκλιο Ε.2197/2020, από τον υπολογισμό του εισοδήματος από μισθωτή εργασία εξαιρείται και η αγοραία αξία της παραχώρησης ενός οχήματος μηδενικών ή χαμηλών ρύπων έως 50 g CO²/Km και με Λ.Τ.Π.Φ. έως 40.000 ευρώ, προς έναν εργαζόμενο ή εταίρο ή μέτοχο για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα εντός του φορολογικού έτους, με το υπόλοιπο της αξίας (δηλ. το υπερβάλλον ποσό άνω των 40.000 ευρώ) να θεωρείται φορολογητέο εισόδημα σύμφωνα με την ισχύουσα κλίμακα, η οποία και εφαρμόζεται από το πρώτο της κλιμάκιο. Προκειμένου να διαπιστωθεί εάν ένα όχημα είναι μηδενικών ή χαμηλών ρύπων έως 50 g CO²/Km, λαμβάνεται υπόψη η σχετική ένδειξη στην άδεια κυκλοφορίας του.

Τι ισχύει για τις δαπάνες κυκλοφορίας και μίσθωσης εταιρικών αυτοκινήτων;

Όπως έχει διευκρινιστεί, η παροχή σε είδος από την παραχώρηση εταιρικού αυτοκινήτου προσδιορίζεται με τρόπο τεκμαρτό, χωρίς να συναρτάται η αξία αυτής με τις δαπάνες που πραγματοποιούνται από την επιχείρηση. Ως εκ τούτου, ο φορολογικός χειρισμός των δαπανών αυτών στο επίπεδο του νομικού προσώπου (π.χ. η τυχόν αναμόρφωση των μισθωμάτων των εταιρικών αυτοκινήτων) δεν δικαιολογεί τη μη συμπερίληψη της παροχής σε είδος που προκύπτει από την παραχώρηση χρήσης του αυτοκινήτου στις βεβαιώσεις αποδοχών των δικαιούχων.

Σε ό,τι, δε, αφορά τις δαπάνες μετακίνησης των υπαλλήλων, συμπεριλαμβανομένης της αποζημίωσης για τη δαπάνη ηλεκτρικού ρεύματος για τη φόρτιση ατομικού ή εταιρικού οχήματος μηδενικών ή χαμηλών ρύπων έως 50 g CO²/Km, στον βαθμό που η καταβολή από τον εργοδότη αφορά αποζημίωση για έξοδα κίνησης που πραγματοποιούνται για υπηρεσιακούς λόγους, υφίσταται απαλλαγή από τον υπολογισμό των παροχών σε είδος, βάσει του άρθρου 14 του Ν.4172/2013. Εντούτοις, θα πρέπει να αποδεικνύεται ότι πρόκειται για έξοδα κίνησης που πραγματοποιήθηκαν από τον εργαζόμενο κατά την εκτέλεση της υπηρεσίας του, ενδεικτικά μέσω της σύνταξης αναλυτικού εξοδολογίου με πλήρη στοιχεία του λόγου πραγματοποίησής τους, και να αποδεικνύονται από νόμιμα παραστατικά.

Ως εκ τούτου, τυχόν λοιπές καταβολές από τον εργοδότη για την κάλυψη μη επαγγελματικών δαπανών μετακίνησης (π.χ. μέσω σταθερών μηνιαίων ποσών για την κάλυψη δαπανών καυσίμων για τη μετακίνηση των εργαζομένων μεταξύ της οικίας και του τόπου εργασίας τους) θα πρέπει να κριθούν βάσει των γενικών διατάξεων περί παροχών σε είδος.

Τι οφείλουν να κάνουν οι επιχειρήσεις για την ορθή και έγκαιρη εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους;

Παρότι η χρήση του 2025 δεν έχει ακόμα φτάσει στο τέλος της, στοχεύοντας στην πλήρη και έγκαιρη συμμόρφωση με τις σχετικές διατάξεις, και λαμβάνοντας υπόψη ότι σε πολλές περιπτώσεις οι παροχές σε είδος προσδιορίζονται από στελέχη τα οποία δεν έχουν άμεση επαφή με τα λογιστικά αρχεία, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να προβούν σε συγκεκριμένες ενέργειες. Ενδεικτικά:

• Εντοπισμός του στόλου των αυτοκινήτων που χρησιμοποιούνται, είτε μέσω του μητρώου παγίων / μητρώου Taxisnet, αν αυτά είναι ιδιόκτητα, είτε από τις συμβάσεις που έχουν υπογραφεί ή από τα τιμολόγια που έχουν εκδοθεί από τις εταιρείες leasing, εφόσον πρόκειται για μισθωμένα αυτοκίνητα.
• Λήψη όλων των εγγράφων που είναι απαραίτητα για τον ορθό υπολογισμό του εισοδήματος, όπως, για παράδειγμα, των βεβαιώσεων Λ.Τ.Π.Φ. (ή, κατά περίπτωση, των παραστατικών αγοράς των ιδιόκτητων αυτοκινήτων) και των αδειών κυκλοφορίας (για την εξεύρεση της παλαιότητας και των εκπεμπόμενων ρύπων).
• Εντοπισμός των αυτοκινήτων που παρέχονται αποκλειστικά για εταιρικούς σκοπούς (ως tool cars) και εξέταση τυχόν απαλλαγών, συνεκτιμώντας την ειδικότητα των χρηστών στις συμβάσεις εργασίας τους.
• Λήψη των εγγράφων και του λοιπού υποστηρικτικού υλικού που δικαιολογούν τον κοινόχρηστο χαρακτήρα των οχημάτων (π.χ. βιβλίο κίνησης ή βιβλίο εισόδου – εξόδου στον χώρο στάθμευσης).
• Θέσπιση εσωτερικών διαδικασιών, π.χ. μέσω χρήσης αναλυτικών εξοδολογίων, βάσει των οποίων τα έξοδα μετακίνησης των υπαλλήλων τεκμηριώνονται επαρκώς.

Πηγή: e-forologia.gr